De zenuwsloper

Spannende roman van de mede-auteur van Diep

Ella groeit op als enige dochter in een gezin met een rotsvast christelijk geloof. De geheimzinnige ziekte van haar moeder tekent haar jeugd. Als ze achter de waarheid van de heftige pijnaanvallen komt, raakt ze in de ban van de onbekende man die haar moeder letterlijk ziek heeft gemaakt. Na een lange zoektocht vindt Ella deze man die haar inmiddels obsedeert. Deze obsessie bedreigt nu ook haar eigen leven.
De zenuwsloper is een intrigerende roman waarin de hoofdpersoon steeds meer in de greep raakt van het geheim van haar moeder. Sylia de Graaf laat prachtig zien welke desastreuze gevolgen de loyaliteit van een dochter aan haar moeder kan hebben.

Sylia de Graaf (1959) is auteur, tekstredacteur en radionieuwslezer. Ze is getrouwd met presentatrice Inge Diepman, met wie zij de succesvolle roman Diep schreef.
Kijk ook op: www.syliadegraaf.nl.

Interview met Sylia de Graaf: 'Schrijven is een verslaving.'

Na de debuutroman Diep, over de dood van zoontje David, is er nu een tweede heftige roman van schrijfster Sylia de Graaf. De zenuwsloper gaat over de christelijke Ella, die geobsedeerd raakt door een geheim van haar moeder. En die obsessie heeft fatale gevolgen…
Wij interviewden Sylia, die behalve auteur ook redacteur en radionieuwslezer is, over haar nieuwe boek.

Diep schreef je samen met je partner Inge Diepman, maar De zenuwsloper is je solodebuut. Hoe was het voor je om nu alleen een boek te schrijven?
Schrijven is per definitie een nogal eenzame bezigheid. Aan Diep hebben Inge en ik zelden gelijktijdig gewerkt. We overlegden natuurlijk wel over het verloop van het verhaal, maar schreven steeds apart van elkaar een nieuw stukje. Daarna gaven we elkaar dan ongezouten kritiek… Ook deze keer liet ik Inge lezen wat ik geproduceerd had, alleen veel minder vaak. Pas aan het eind heeft ze haar licht er eens goed over laten schijnen en daar heb ik veel aan gehad.

Kun je kort vertellen waar De zenuwsloper voor jou over gaat?
De zenuwsloper gaat over een vrouw, die van jongs af aan gewend is om met iedereen rekening te houden en zichzelf weg te cijferen. Of het nu gaat om haar zieke moeder of haar dominante man: Ella wil dat ze haar aardig vinden. Ten koste van zichzelf bewaart ze ook het geheim dat haar moeder haar heeft toevertrouwd. Maar in de loop van het verhaal groeien bij Ella de frustraties.

In De zenuwsloper zitten enkele elementen van een thriller, de spanning loopt (vooral naar het eind toe) behoorlijk hoog op. Waarom is er toch voor gekozen om dit boek het etiket ‘roman’ mee te geven?
Belangrijke thema’s zijn loyaliteit, geloof en schuldgevoel. Die heb ik zoveel mogelijk uitgediept en in die zin vind ik De zenuwsloper een roman. Maar hoofdpersoon Ella lijdt dusdanig onder deze drie thema’s, dat de spanning in haarzelf steeds verder oploopt en de gevolgen niet kunnen uitblijven. Daarom zou ik De zenuwsloper een roman willen noemen die leest als een thriller.

Wat was je inspiratie voor dit boek? Was het een verhaal waar je al lang mee rondliep?
Ik ken een dochter die door haar moeder met eenzelfde geheim is opgezadeld en niet in staat is haar belofte te breken. Terwijl ze er wel veel last van heeft en net zo boos is als Ella. Die loyaliteit intrigeert me al jaren mateloos.

Lezers die zelf een christelijke opvoeding gehad hebben, beschrijven het boek als ‘beklemmend’ en ongelooflijk herkenbaar. Hoe komt het dat je je zo goed kunt inleven in een milieu met zo’n rotsvast christelijk geloof?
Hoewel bij ons thuis de sfeer veel losser was, kan ik toch zeggen dat ik ben opgegroeid in eenzelfde protestants-christelijk milieu. Mijn vader was jarenlang ouderling in de gereformeerde kerk en ik zat op een christelijke lagere en middelbare school. Bidden, Bijbellezen aan tafel en elke week een psalm uit mijn hoofd leren hoorde er gewoon bij. Ik heb daar niet onder geleden, ook al voed ik mijn kinderen anders op. Hoe mensen omgaan met het geloof, is voor mij een enorme bron van inspiratie.

Ook heel treffend is de moeder-dochterrelatie, hoe een moeder dwars door haar dochter heen kan kijken en dingen zeggen als ‘Dat is toch niets voor jou.’ Een verhouding die bij uitstek bepaald wordt door intimiteit en verbondenheid, met ontegenzeggelijk een benauwde kant. Is dat iets wat je herkent?
Ella’s moeder kent haar dochter helemaal niet goed. Ze is continu bezig vóór haar dochter te denken en te bepalen wat goed voor haar is. Mijn moeder is gelukkig anders. Als iemand kan luisteren, is zij het wel.

Is er een personage in De zenuwsloper waar je het meest van jezelf in terugziet?
Elke keer als haar moeder een beroep op haar doet, geeft Ella daar gehoor aan. Ook als het haar helemaal niet uitkomt. Dat herken ik wel. Het is maar goed dat mijn moeder niet zo veeleisend is, want ik weet dat ik moeilijk ‘nee’ tegen haar kan zeggen.

Welke auteurs inspireren jou?
Ik haal mijn ideeën met name uit het dagelijkse leven. Maar door veel verschillende boeken te lezen leer je wel wat met taal allemaal mogelijk is. Er zijn een paar boeken die ik steeds kan herlezen, zoals de Haagse romans van Couperus, verhalenbundels van Carmiggelt en Kees de Jongen van Theo Thijssen.

Gaan we nog meer van je horen als schrijfster?
Schrijven is een verslaving. In mijn hoofd stopt het nooit, dus iets van wat zich daarin afspeelt zal vast wel weer op papier terechtkomen.

Fragment

Ze was alleen in huis en keek doelloos naar buiten. Haar vader stond voorovergebogen in de achtertuin kleine gaten te graven. Bruin ribfluweel met vale plekken strak gespannen om zijn billen. Zijn hand reikte telkens naar een berg bloembollen die over een aantal maanden tot wasdom zouden komen. Vorig najaar had Ella hem geholpen, maar het was haar ontgaan dat bloembollen een boven‑ en onderkant hebben. Slechts enkele waren in het voorjaar met hun koppen boven de aarde uit gekomen. Ze fantaseerde dat ze een Australiër op een onverwacht Hollands tulpenveld had getrakteerd.
Haar moeder was al vroeg op de bus naar de stad gestapt. Ella liep met haar mee naar de halte in het midden van het dorp. Daar haalde ze meteen de boodschappen voor dit weekend, door haar moeder op een papiertje geschreven. Een soms moeilijk leesbaar schrift, van de hand die de afgelopen week drie avonden zwaar verkrampt om de hare had gelegen. Een hand die geregeld leek te fungeren als verzamelaar van alle ellende uit het hele lichaam en dat vertaalde in een uiterst pijnlijke greep. Ella moest zich dan verbijten om niet boven het gejammer van haar moeder uit te gaan schreeuwen. ’s Nachts hield haar vader mama’s lichaam voorzichtig vast. Alle drie waren ze machteloos in een strijd waar maar geen einde aan kwam. De vele geconsulteerde artsen leken niet in staat om de onbekende vijand uit te schakelen. Ella had op een avond, toen zij weer boven naast het bed van haar moeder zat, gehoord hoe haar vader in de tuin een deel van hun glasservies tegen de schuur kapot gooide. Wanhopig, omdat de gemene goudinjecties waarop zij al hun hoop hadden gevestigd, na zes maanden nog steeds geen verlichting brachten.
Sinds gisterochtend kon het lichaam van haar moeder weer ontspannen. Maar nu was haar geest rusteloos. Vertier had ze nodig, winkels wilde ze zien. Ella had geen zin om mee te gaan, ze kwam elke werkdag al in de stad. Boven, op haar eigen kamer, legde ze de lp van The Eagles op haar pick-up. Beide gekocht van haar eerstverdiende salaris. Ze werkte op een kantoor, waar ze brieven mocht tikken die een ander had geschreven. Een vaste baan op een vaste plek. Met vooruitzichten die ze niet ambieerde. Ze moest er dankbaar voor zijn, vond haar vader. Dankzij de barmhartigheid van haar werkgever had ze nu ook zonder diploma een toekomst. Liever deed ze het laatste jaar van het atheneum over, maar haar vader had een medeouderling bereid gevonden haar in zijn bedrijf te plaatsen nadat ze was gezakt. Ze had in zijn ogen bewezen dat een pretpakket niet altijd tot een feestje leidde.
‘Welcome to the Hotel California’ zong ze mee met de muziek die klonk uit de bruine boxen aan weerszijden van haar bureautje. De vleugels van The Eagles tilden haar naar een hoger plan. Ze vertoefde in het land dat ze van de televisie kende. Met aantrekkelijke politiemannen, gillende sirenes en woeste achtervolgingen door de straten van steden die duizendmaal interessanter waren dan de stad waar ze werkte. Net als haar vader zag ze alle Amerikanen als helden, zij het vanuit een ander perspectief. Waar zij hen plaatste in een gedroomde toekomst, waren ze voor haar vader de door God gezonden bevrijders uit het verleden.
Een paar meiden uit haar eindexamenklas waren onlangs naar Amerika vertrokken om daar als au-pair te gaan werken. De universiteit kon over een jaar ook nog wel, vonden ze. Haar vader verklaarde hen voor gek: ‘creperen in plaats van studeren’ was zijn mening. Want dat ze in die positie uitgebuit zouden worden, stond voor hem als een paal boven water. En dat riepen ze over zichzelf af, want verantwoordelijke meisjes blijven bij hun ouders tot ze zelf een gezin gaan vormen.
Ella pakte een boek en liet zich in de oude leunstoel zakken. Een tijdlang was haar aardigheid in lezen vergald door de verplichte kost voor de eindexamenlijst, maar nu las ze met plezier Bomans en Carmiggelt, die door de school niet als literatuur werden aangemerkt.
De muziek was afgelopen. Ella draaide de plaat om en wierp tersluiks een blik in de tuin. Haar vader was verdwenen. De naald van de grammofoon hing nog boven kant twee van het zwarte vinyl toen ze haar naam hoorde. Ze liep naar de overloop, haar vader stond onder aan de trap.
‘Wil je wat boterhammen voor ons smeren?’ vroeg hij vriendelijk. ‘En het is wel handig als je daarna meteen gaat schoonmaken, want om vijf uur halen we samen mama van de bus.’
Hoewel Ella wist dat poetsen haar vaste taak was op zaterdag, had ze zin om in opstand te komen. Neem een werkster, wilde ze roepen. Maar ze deed het niet, want pa kon er ook niets aan doen dat haar moeder nauwelijks nog tot huishoudelijk werk in staat was. Morgen is het zondag, dacht ze. Twee kerkdiensten, en verplichte rust ertussenin.

Sylia de Graaf op tv

Op 23 december waren Sylia de Graaf en Inge Diepman te gast bij RTV Oost. Bekijk hier het interview.

Nieuwsbrief

Wilt u iedere maand onze e-mail nieuwsbrief met al het nieuws over de uitgaven en acties van Uitgeverij Archipel ontvangen? Laat dan hier uw gegevens achter.